یک درمان نوید بخش برای چاقی با هدف قرار دادن میتوکندریها

12 اوت 2021- تیمی از محققان دانشگاه کالیفرنیا، ایروین، رویکرد دارویی جدیدی را برای کاهش اختلال میتوکندریایی که باعث چاقی ناشی از رژیم غذایی می شود، کشف کردند. نتایج مطالعه آنها اخیراً در مجله EMBO Molecular Medicine منتشر شده است.

میتوکندر‏های درون سلول، بیشترین انرژی سلولی را از طریق واکنش‏های فسفریلاسیون- اکسیداتیو تولید می‏کنند و ظرفیت تولیدشان تحت تاثیر فاکتورهای متعددی است. در سالهای اخیر مورفولوژی میتوکندری بعنوان یک فاکتور مهم در کنترل ظرفیت بیوانرژتیکی آن مطرح شده است. در واقع میتوکندری ارگانل درون سلولی پویایی است که دائما غشاء آن در حال شکافته شدن و به ‏هم متصل شدن(فیوز شدن) است و این فرایندها توسط فاکتورهای محیطی تغییر می‏کنند. میتوکندریها علاوه بر نقش تعیین کننده در تولید انرژی، واکنش های استرس سلولی را نیز هماهنگ می­کنند. مصرف رژیم غذایی پرچرب می­تواند منجر به چاقی و اختلالات متابولیک مانند دیابت و کبد چرب شود. پالمیتات، چربی فراوانی که در رژیم غذایی غربی وجود دارد، با تحریک شکافته شدن بیش از حد میتوکندری در سلول ها باعث اختلال در عملکرد متابولیکی می­شود. شکافته شدن بیش از حد میتوکندری عملکرد آن را مختل می­کند، متابولیسم را تضعیف می­کند و محصولات جانبی سمی مرتبط با مقاومت به انسولین را در برخی از انواع بافت ها افزایش می­دهد.

مطالعات ژنتیکی در موش ها نشان داده است که حفظ شبکه های میتوکندری در حالت فیوز شده می تواند بر چاقی ناشی از رژیم غذایی با چربی بالا، غلبه کند. در این مطالعه محققان از یک مولکول کوچک برای شکل دهی مجدد میتوکندری در چندین بافت به طور همزمان استفاده کردند که موجب معکوس شدن چاقی و اصلاح بیماری متابولیکی حتی با ادامه ی تغذیه ی موش ها با رژیم غذایی ناسالم، شد.

پروفسور ادینگر و تیمش در مطالعه جدید خود از اسفنگولیپید سنتزی SH-BC-893 محلول در آب، که اختراع آن را ثبت کرده اند، استفاده نمودند. آنها این ماده ی محلول در آب را بطور خوراکی برای مهار پروتئین های ترافیکینگ اندو لیزوزومال که برای شکافت میتوکندری[1] مورد نیاز هستند، استفاده کردند. این مطالعه با استفاده از آزمایشات آزمایشگاهی و یک مدل موش که بر اثر تغذیه با رژیم غذایی پرچرب چاق شده بود، انجام گردید. محققان مشاهده نمودند که SH-BC-893 از اختلال عملکرد میتوکندری در کبد، مغز و بافت چربی سفید موش هایی که با رژیم غذایی غربی تغذیه می شدند، جلوگیری می کند. نتیجه ی آن، بازگشت سطح هورمونهای متابولیکی لپتین و آدیپونکتین، به غلظت طبیعی بود که منجر به کاهش وزن، بهبود فرآوری گلوکز و معکوس شدن بیماری کبد چرب، با وجود ادامه ی مصرف رژیم غذایی پرچرب شد.

الیزابت سلوان، محقق و دانشجوی کارشناسی ارشد سابق در گروه زیست شناسی تکاملی و سلولی UCI و نویسنده ی مشترک این مطالعه، گفت: عدم تعادل در هورمون های لپتین و آدیپونکتین که با چاقی همراه هستند، کاهش وزن را برای افراد چاق به نبردی سخت تبدیل می کند. داشتن مقادیر زیاد لپتین می تواند اشتها را افزایش دهد، در حالی که فعالیت بسیار کم آدیپونکتین با بسیاری از بیماری های متابولیک مرتبط است. چگونه یا چرا واقعا مشخص نیست، اما وضعیت میتوکندری ممکن است یک پیوند مهم بین این هورمون ها و چاقی باشد.

یافته های این مطالعه نشان می دهد که SH-BC-893 می تواند یک درمان امیدوار کننده برای مدیریت چاقی ناشی از رژیم غذایی باشد. نویسندگان، این دارو را در مدل موش بی خطر و موثر دانستند و برای بررسی ایمنی این ترکیب، برای استفاده ی احتمالی در انسان در حال برنامه ریزی هستند.

پروفسور ادینگر، می گوید: این ترکیب از طریق یک روش جدید عمل می کند و اگر برای انسان بی خطر و موثر باشد، یک استراتژی جدید برای کاهش وزن ارائه می دهد که می تواند در ترکیب با سایر درمان ها استفاده گردد.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2021-08-mitochondria-obesity.html